Hoe voer je een risicoanalyse uit voor NEN 7510?

Een NEN 7510-risicoanalyse uitvoeren doe je door systematisch je informatieassets in kaart te brengen, dreigingen en kwetsbaarheden te identificeren, de kans en impact van risico’s te beoordelen, en vervolgens passende beheersmaatregelen te kiezen. Dit proces vormt de kern van het NEN 7510-managementsysteem voor informatiebeveiliging in de zorgsector. De vragen hieronder leiden je stap voor stap door het volledige proces.

Welke stappen omvat een NEN 7510 risicoanalyse?

Een NEN 7510-risicoanalyse bestaat uit vijf opeenvolgende stappen: het bepalen van de context en scope, het identificeren van assets en dreigingen, het beoordelen van kans en impact, het selecteren van risicobehandeling, en het documenteren en monitoren van de uitkomsten. Samen vormen deze stappen een cyclisch proces dat je informatiebeveiliging structureel versterkt.

De norm sluit nauw aan bij de ISO 27001-methodiek, wat betekent dat de risicoanalyse geen eenmalige exercitie is, maar een levend document. Je begint met het vaststellen van de reikwijdte: welke systemen, processen en gegevens vallen binnen de scope van je NEN 7510-implementatie? Vervolgens breng je alle relevante informatieassets in kaart, identificeer je de bijbehorende dreigingen en kwetsbaarheden, en beoordeel je elk risico op kans en impact. Op basis daarvan kies je een behandeloptie en leg je de beslissing vast in een risicoregister.

1. Context en scope bepalen: Stel vast welke organisatieonderdelen, systemen en gegevens binnen de NEN 7510-scope vallen.
2. Assets identificeren: Breng alle informatieverwerkende middelen en gegevensstromen in kaart.
3. Dreigingen en kwetsbaarheden analyseren: Bepaal wat er mis kan gaan en waarom.
4. Kans en impact beoordelen: Ken een risiconiveau toe aan elk geïdentificeerd risico.
5. Risicobehandeling kiezen en documenteren: Selecteer maatregelen en leg alles vast in een risicoregister.

Welke assets moet je in kaart brengen voor NEN 7510?

Voor NEN 7510 breng je alle assets in kaart die betrokken zijn bij het verwerken, opslaan of transporteren van (patiënt)gegevens. Dat omvat primaire assets zoals medische dossiers en persoonsgegevens, maar ook ondersteunende assets zoals servers, applicaties, netwerken, medewerkers en externe leveranciers.

Een volledig assetoverzicht is de basis van een betrouwbare risicoanalyse. Zonder dit overzicht mis je vrijwel zeker blinde vlekken. Denk aan categorieën als informatiesystemen en databases, communicatieinfrastructuur, fysieke locaties waar gegevens worden verwerkt, en contractuele relaties met verwerkers en leveranciers. Koppel aan elke asset een eigenaar: iemand die verantwoordelijk is voor de beveiliging en het beheer ervan. Zo blijft het assetregister actueel en bruikbaar als input voor je risicobeoordelingen.

Meer weten over hoe je dit proces opzet? Op onze NEN 7510 compliance pagina vind je aanvullende informatie over de vereisten.

Hoe bepaal je de kans en impact van een risico?

De kans en impact van een risico bepaal je door elk geïdentificeerd risico te scoren op twee dimensies: hoe waarschijnlijk is het dat een dreiging zich voordoet, en hoe ernstig zijn de gevolgen als dat gebeurt? De combinatie van beide scores levert een risiconiveau op dat bepaalt welke prioriteit je aan een risico geeft.

In de praktijk werken organisaties vaak met een eenvoudige scorematrix, bijvoorbeeld met waarden van 1 tot 3 of 1 tot 5. Een ransomware-aanval op een slecht beveiligd systeem kan hoog scoren op kans omdat de dreiging veelvoorkomend is, en ook hoog op impact omdat patiëntgegevens op het spel staan. Een stroomstoring in een gebouw met een goede UPS-voorziening scoort laag op impact, ondanks een redelijke kans.

Houd bij de impactbeoordeling rekening met meerdere dimensies: de beschikbaarheid van systemen, de integriteit van gegevens, de vertrouwelijkheid van informatie, en de mogelijke reputatieschade of juridische gevolgen. NEN 7510 legt in het bijzonder de nadruk op de bescherming van patiëntgegevens, dus weeg de privacygevolgen altijd expliciet mee.

Wat is het verschil tussen een risico en een kwetsbaarheid bij NEN 7510?

Bij NEN 7510 is een kwetsbaarheid een zwakheid in een systeem, proces of organisatie die misbruikt kan worden, terwijl een risico de combinatie is van een dreiging die gebruikmaakt van die kwetsbaarheid en de mogelijke schade die daardoor ontstaat. Kortom: een kwetsbaarheid is een oorzaak, een risico is het mogelijke gevolg.

Een concreet voorbeeld maakt dit onderscheid duidelijk. Een verouderd besturingssysteem zonder beveiligingsupdates is een kwetsbaarheid. De dreiging is dat een aanvaller die kwetsbaarheid uitbuit om toegang te krijgen tot patiëntgegevens. Het risico is de kans dat dit daadwerkelijk gebeurt, gecombineerd met de impact van een datalek op patiënten, de organisatie en de wettelijke verplichtingen onder de AVG.

Dit onderscheid is praktisch belangrijk: je behandelt kwetsbaarheden door technische of organisatorische maatregelen te treffen, maar je beheert risico’s door te beslissen hoeveel restrisico je accepteert. Beide niveaus vereisen een bewuste keuze en vastlegging in je documentatie.

Welke risicobehandelingsopties zijn er binnen NEN 7510?

Binnen NEN 7510 zijn er vier risicobehandelingsopties: mitigeren, accepteren, vermijden en overdragen. Elke optie past bij een ander type risico en een andere organisatiecontext. De keuze hangt af van het risiconiveau, de beschikbare middelen en de strategische prioriteiten van de organisatie.

• Mitigeren: Je treft maatregelen om de kans of impact van een risico te verlagen, bijvoorbeeld door encryptie in te voeren of toegangsrechten te beperken.
• Accepteren: Je erkent het risico bewust en besluit geen aanvullende maatregelen te treffen, omdat de kosten niet opwegen tegen de baten of het restrisico binnen de risicobereidheid valt.
• Vermijden: Je stopt met de activiteit of het proces dat het risico veroorzaakt, bijvoorbeeld door een onveilig systeem buiten gebruik te stellen.
• Overdragen: Je verschuift het financiële of operationele risico naar een derde partij, zoals via een cyberverzekering of een contractuele afspraak met een leverancier.

Welke optie je ook kiest, documenteer de beslissing altijd in je risicoregister, inclusief de onderbouwing. NEN 7510 vereist aantoonbaarheid: de norm vraagt niet alleen dat je risico’s beheerst, maar ook dat je kunt laten zien hoe en waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt.

Hoe vaak moet je een NEN 7510 risicoanalyse herhalen?

Een NEN 7510-risicoanalyse moet minimaal jaarlijks worden herhaald, maar ook na elke significante wijziging in de organisatie, systemen of het dreigingslandschap. De norm vereist een continue aanpak van risicobeheer, niet een eenmalige beoordeling.

Concrete aanleidingen voor een tussentijdse risicoanalyse zijn onder meer: de implementatie van nieuwe software of cloudoplossingen, een fusie of reorganisatie, een beveiligingsincident, of wijzigingen in wet en regelgeving. In 2026 is de druk op zorginstellingen om hun risicoanalyses actueel te houden verder toegenomen door verscherpte toezichteisen en de groeiende complexiteit van cyberaanvallen.

Maak van de risicoanalyse een vast onderdeel van je jaarlijkse managementreview. Zo behandel je informatiebeveiliging als een doorlopend bedrijfsproces in plaats van een administratieve verplichting.

Welke tools en methoden helpen bij een NEN 7510 risicoanalyse?

Gangbare methoden voor een NEN 7510-risicoanalyse zijn OCTAVE, CRAMM en eenvoudige risicomatrices op basis van kans en impact. Voor de meeste middelgrote organisaties volstaat een gestructureerde spreadsheet of een lichtgewicht GRC-tool, zolang de methodiek consistent en herhaalbaar is.

De keuze voor een tool hangt af van de omvang van je organisatie en de complexiteit van je informatieomgeving. Een zorginstelling met tientallen systemen en meerdere locaties heeft baat bij een gespecialiseerde GRC-tool die assets, risico’s en maatregelen aan elkaar koppelt. Kleinere organisaties kunnen prima starten met een goed opgezet Excel-risicoregister, mits ze dit consequent bijhouden en koppelen aan hun assetregister en behandelplannen.

Ongeacht de tool geldt: de methodiek moet reproduceerbaar zijn, zodat een auditor of toezichthouder de redenering achter elke risicoscore kan volgen. Overweeg ook of je een virtual CISO kunt inzetten om de methodiek te borgen en te bewaken.

Hoe Hofsecure helpt met NEN 7510 risicoanalyses

Wij ondersteunen organisaties bij het opzetten en uitvoeren van een volledige NEN 7510-risicoanalyse, van de eerste assetinventarisatie tot en met het risicoregister en de behandelplannen. Onze aanpak is pragmatisch en afgestemd op de operationele realiteit van jouw organisatie, zonder onnodige bureaucratie.

Wat wij concreet bieden:

• Begeleiding bij het opstellen van een volledig assetregister en het koppelen van eigenaarschap
• Uitvoering van een gestructureerde risicoanalyse op basis van een bewezen methodiek
• Ondersteuning bij het kiezen en documenteren van risicobehandelingsopties
• Periodieke herhaling en actualisering van de risicoanalyse als onderdeel van een doorlopend NEN 7510-programma
• Voorbereiding op audits en toezichthoudende beoordelingen

Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen helpen? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over jouw NEN 7510-traject.